ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG CÁN BỘ ĐOÀN THỂ TẬP TRUNG NĂNG LỰC THỰC TIỄN, ĐÁP ỨNG YÊU CẦU, NHIỆM VỤ CÔNG TÁC TRONG TÌNH HÌNH MỚI
- Thứ sáu - 21/08/2026 20:58
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Ngày 21/8, tại thành phố Đà Nẵng, Viện Đào tạo, Bồi dưỡng cán bộ và Nghiên cứu khoa học thuộc Cơ quan Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam phối hợp với Học viện Chính trị khu vực III và Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đà Nẵng tổ chức Hội thảo khoa học “Thực trạng và giải pháp xây dựng chương trình đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng, nghiệp vụ cho cán bộ các đoàn thể và hội quần chúng”. Từ kinh nghiệm của các cơ sở đào tạo, Mặt trận, các tổ chức chính trị - xã hội, hội quần chúng và cán bộ thực tiễn, Hội thảo tập trung làm rõ yêu cầu đổi mới chương trình đào tạo, bồi dưỡng theo hướng phát triển năng lực thực tiễn, khả năng thích ứng và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ của cán bộ trong tình hình mới.
Hội thảo do TS. Đặng Vũ Cảnh Linh, Phó Viện trưởng Viện Đào tạo, Bồi dưỡng cán bộ và Nghiên cứu khoa học; TS. Nguyễn Mạnh Hải, Phó Giám đốc Học viện Chính trị khu vực III; bà Nguyễn Thị Thu Lan, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đà Nẵng đồng chủ trì. Tham dự Hội thảo có các nhà khoa học, chuyên gia, giảng viên, đại diện MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội, hội quần chúng và cán bộ thực tiễn.
Trong bối cảnh tổ chức bộ máy tiếp tục được sắp xếp, mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào vận hành, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo ngày càng tác động sâu đến phương thức tổ chức và thực hiện công việc, một câu hỏi xuyên suốt được đặt ra là: người cán bộ đoàn thể và hội quần chúng hôm nay cần những năng lực gì và chương trình đào tạo phải thay đổi như thế nào để thực sự đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ?
Đào tạo phải bắt đầu từ những năng lực công việc đòi hỏi
Phát biểu khai mạc Hội thảo, TS. Nguyễn Mạnh Hải, Phó Giám đốc Học viện Chính trị khu vực III nhấn mạnh vị trí đặc biệt của đội ngũ cán bộ đoàn thể và hội quần chúng. Đây là lực lượng trực tiếp đưa chủ trương, đường lối, chính sách đến với Nhân dân, tổ chức các phong trào xã hội, đồng thời tiếp nhận, tổng hợp và phản ánh tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân.
Đáng chú ý, TS. Nguyễn Mạnh Hải cho rằng trong cấu trúc năng lực của cán bộ cần đặc biệt quan tâm đến tầng năng lực tự học. Kiến thức, công nghệ và yêu cầu công việc thay đổi nhanh đến mức không một chương trình đào tạo nào có thể cung cấp một lần cho cả quá trình công tác. Bởi vậy, bên cạnh những kiến thức và kỹ năng cần thiết, cán bộ phải hình thành khả năng tự tìm kiếm tri thức, cập nhật thông tin, tự điều chỉnh và phát triển năng lực của mình. Đào tạo vì thế không chỉ trao cho người học những gì cần biết hôm nay mà phải tạo khả năng để họ tiếp tục học và thích ứng với những yêu cầu của ngày mai.
Trong báo cáo đề dẫn, ThS. Lê Thị Thu Hương, Trưởng khoa Công tác Đoàn thể và Hội quần chúng, Viện Đào tạo, Bồi dưỡng cán bộ và Nghiên cứu khoa học, Chủ nhiệm nhiệm vụ, cho rằng những biến đổi của tổ chức bộ máy, cơ cấu xã hội và môi trường hoạt động đang đặt chương trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trước yêu cầu phải đổi mới từ cách tiếp cận.
Nếu trước đây cán bộ đoàn thể chủ yếu được nhìn nhận qua năng lực tuyên truyền, vận động, tổ chức phong trào thì hiện nay phạm vi công việc rộng hơn, tính tích hợp cao hơn và yêu cầu chuyên nghiệp ngày càng rõ. Theo ThS. Lê Thị Thu Hương, đổi mới chương trình không thể chỉ là bổ sung thêm một số chuyên đề mới mà cần chuyển mạnh sang tiếp cận năng lực, xác định rõ người học sau khóa đào tạo phải làm được gì, ở mức độ nào và đáp ứng yêu cầu nào của vị trí công việc. Chương trình vừa phải có những năng lực nền tảng chung của cán bộ đoàn thể, vừa có các mô-đun phù hợp với đặc thù từng tổ chức, từng cấp và từng nhóm chức danh.
Từ thực tiễn của một địa phương vừa trải qua những thay đổi lớn về địa giới, tổ chức và phương thức hoạt động, bà Nguyễn Thị Thu Lan, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đà Nẵng, nhấn mạnh yêu cầu thu hẹp khoảng cách giữa chương trình đào tạo với những công việc mà cán bộ đang phải giải quyết hằng ngày.
Sau sắp xếp, địa bàn rộng hơn, nhiệm vụ tích hợp nhiều hơn, đối tượng vận động đa dạng hơn. Cán bộ Mặt trận và các đoàn thể không chỉ cần nắm chắc nghiệp vụ mà phải có khả năng xử lý những vấn đề rất cụ thể tại cơ sở, từ tuyên truyền, vận động, nắm bắt tình hình Nhân dân đến phối hợp các lực lượng, xử lý tình huống và giải quyết những vấn đề phát sinh trong cộng đồng. Điều đó đặt ra yêu cầu đào tạo phải xuất phát từ công việc thực tế. Mục tiêu không phải để cán bộ hoàn thành thêm một khóa học hay có thêm một chứng chỉ, mà phải giúp họ làm việc tốt hơn, xử lý vấn đề tốt hơn và phục vụ Nhân dân hiệu quả hơn.
Phân tầng chương trình, đổi mới phương pháp và đưa công việc thật vào lớp học
Một trong những vấn đề nhận được nhiều sự quan tâm tại Hội thảo là cách tổ chức nội dung và cấu trúc chương trình sao cho vừa bảo đảm tính thống nhất, vừa phù hợp với sự khác biệt giữa các nhóm cán bộ.
PGS.TS Lê Thị Hồng Phương cho rằng chương trình đào tạo không nên được thiết kế theo một mặt bằng đồng nhất cho tất cả đối tượng mà cần có sự phân tầng. Cán bộ ở các cấp, các vị trí việc làm và những mức độ trách nhiệm khác nhau phải được đào tạo ở những mức độ năng lực khác nhau.
Theo cách tiếp cận này, chương trình có thể hình thành tầng kiến thức và năng lực nền tảng chung, tiếp đó là tầng nghiệp vụ gắn với từng tổ chức, từng chức danh và vị trí việc làm, đồng thời có những nội dung chuyên sâu dành cho cán bộ lãnh đạo, quản lý hoặc những nhóm thực hiện các nhiệm vụ đặc thù. Phân tầng không đơn giản là chia chương trình thành các cấp độ mà quan trọng hơn là xác định được chuẩn đầu ra và mức độ thành thạo tương ứng với từng nhóm cán bộ.
Từ một góc độ khác, PGS.TS Nguyễn Thị Hằng Phương đề xuất cần đưa những phương pháp và năng lực của công tác xã hội vào khung năng lực cán bộ đoàn thể và hội quần chúng. Cán bộ đoàn thể hằng ngày làm việc trực tiếp với cá nhân, gia đình, các nhóm xã hội và cộng đồng, tiếp xúc với những hoàn cảnh khó khăn, những vấn đề về tâm lý, quan hệ xã hội, xung đột, khủng hoảng hoặc nhu cầu cần hỗ trợ. Đưa công tác xã hội vào khung năng lực không làm thay đổi chức năng của các đoàn thể mà giúp hoạt động vận động quần chúng trở nên chuyên nghiệp và sát hơn với nhu cầu thực tế của người dân.
Từ góc độ của một đơn vị trực tiếp thực hiện nhiệm vụ đào tạo, bà Lê Thị Thanh Tâm, Phó Giám đốc Phân viện Miền Trung - Tây Nguyên, Viện Đào tạo, Bồi dưỡng cán bộ và Nghiên cứu khoa học, cho rằng cùng với đổi mới chương trình phải đổi mới mạnh mẽ cách dạy và cách học. Nếu nội dung mới nhưng phương pháp vẫn chủ yếu là giảng viên nói, học viên nghe thì khó có thể tạo ra chuyển biến thực chất về năng lực. Chất lượng đào tạo phụ thuộc đồng thời vào đội ngũ giảng viên, giáo trình - học liệu và phương pháp tổ chức học tập. Đặc biệt, cần tăng tỷ trọng thực hành trong chương trình. Người học phải được trực tiếp xây dựng kế hoạch, xử lý tình huống, thiết kế sản phẩm truyền thông, thực hành vận động, giải quyết một vấn đề cộng đồng hoặc sử dụng các công cụ số phục vụ công việc. Khi đó, lớp học mới thực sự trở thành nơi hình thành năng lực chứ không chỉ truyền đạt kiến thức.
Từ thực tiễn hoạt động của Hội Nông dân, bà Lê Thị Minh Tâm, Thành ủy viên, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đà Nẵng, Chủ tịch Hội Nông dân thành phố, cho biết sau quá trình sắp xếp tổ chức, phạm vi địa bàn và số lượng hội viên tăng lên, trong khi điều kiện hoạt động giữa đô thị, nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa có nhiều khác biệt.
Thực tế đó cho thấy đào tạo cán bộ Hội Nông dân phải sát hơn với từng nhóm đối tượng và địa bàn, tập trung vào những năng lực trực tiếp phục vụ công việc như vận động nông dân, tổ chức phong trào, hỗ trợ sinh kế, kết nối nguồn lực, chuyển giao khoa học - công nghệ, phát triển kinh tế tập thể, nắm bắt và xử lý những vấn đề phát sinh ở nông thôn. Kinh nghiệm thực tiễn của Hội Nông dân cũng cho thấy chương trình càng gắn với nhu cầu thật của hội viên và các vấn đề cụ thể của địa bàn thì hiệu quả bồi dưỡng càng rõ.
Cùng chia sẻ từ thực tiễn của một tổ chức có lực lượng trẻ và môi trường hoạt động thay đổi rất nhanh, ông Nguyễn Bá Duân, Phó Bí thư Thành đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên thành phố Đà Nẵng, nhấn mạnh thanh niên phải là lực lượng tiên phong trong chuyển đổi số, vì vậy cán bộ Đoàn càng phải đi trước một bước về năng lực số.
Theo ông Nguyễn Bá Duân, chuyển đổi số không còn là một nội dung bổ trợ mà đã trở thành một phần của phương thức tổ chức hoạt động Đoàn và tập hợp thanh niên. Cán bộ Đoàn phải biết sử dụng nền tảng số, khai thác dữ liệu, truyền thông trên mạng xã hội, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, tổ chức các hoạt động trực tuyến và tiếp cận thanh niên trong những không gian số mà họ đang hiện diện.
Do đó, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ Đoàn trong giai đoạn tới cần tập trung mạnh hơn vào chuyển đổi số, không chỉ ở kỹ năng sử dụng công cụ mà cả khả năng tổ chức phong trào, quản trị thông tin, phân tích dữ liệu và sáng tạo các phương thức tập hợp thanh niên trên nền tảng số. Với đặc trưng tuổi trẻ, cán bộ Đoàn không chỉ cần “thích ứng” với công nghệ mà phải hướng tới làm chủ và tiên phong ứng dụng công nghệ trong hoạt động đoàn thể.
Những kinh nghiệm từ Hội Nông dân và Đoàn Thanh niên cho thấy cùng là cán bộ đoàn thể nhưng yêu cầu năng lực có những điểm rất khác nhau. Chính vì vậy, xây dựng một khung năng lực chung là cần thiết, nhưng chương trình phải có đủ độ mở để phát triển những năng lực đặc thù của từng tổ chức.
Từ đào tạo kiến thức đến hình thành khung năng lực thích ứng
Phát biểu kết luận Hội thảo, TS. Đặng Vũ Cảnh Linh, Phó Viện trưởng Viện Đào tạo, Bồi dưỡng cán bộ và Nghiên cứu khoa học, cho rằng giá trị quan trọng của Hội thảo không chỉ nằm ở các tham luận khoa học mà còn ở những kinh nghiệm thực tiễn phong phú của từng tổ chức, địa phương và cơ sở đào tạo.
Mặt trận, Đoàn Thanh niên, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Nông dân, Công đoàn, Hội Cựu chiến binh cùng các hội quần chúng đều đã có quá trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, hình thành những mô hình, phương pháp và kinh nghiệm riêng. Đây chính là nguồn tri thức thực tiễn quan trọng cần được tổng kết, chia sẻ và chuyển hóa thành nội dung của chương trình đào tạo.
Theo TS. Đặng Vũ Cảnh Linh, việc xây dựng chương trình không nhất thiết phải bắt đầu lại từ đầu ở từng tổ chức. Kinh nghiệm đào tạo của đoàn thể này có thể trở thành bài học cho đoàn thể khác. Kinh nghiệm chuyển đổi số và tiếp cận thanh niên của Đoàn Thanh niên, cách tiếp cận gia đình và cộng đồng của Hội Phụ nữ, kinh nghiệm hỗ trợ sản xuất, sinh kế và vận động nông dân của Hội Nông dân, hay kinh nghiệm giám sát, phản biện và tập hợp Nhân dân của Mặt trận đều có thể được nghiên cứu, chuẩn hóa thành các mô-đun, tình huống và học liệu có giá trị chung.
Chính những trao đổi thực tiễn tại Hội thảo là một cơ sở quan trọng để Ban Chủ nhiệm tiếp tục xây dựng chương trình. Một chương trình tốt phải biết kết tinh tri thức khoa học với kinh nghiệm đã được kiểm nghiệm trong thực tế, đồng thời tạo được cơ chế để các đoàn thể học hỏi kinh nghiệm đào tạo, bồi dưỡng lẫn nhau.
Từ đó, theo TS. Đặng Vũ Cảnh Linh, thay vì bắt đầu bằng câu hỏi “cần dạy thêm những kiến thức gì?”, việc xây dựng chương trình nên bắt đầu từ câu hỏi thực chất hơn: “Sau khóa học, người cán bộ phải làm được việc gì tốt hơn so với trước khi đi học?” Một chương trình tốt không chỉ làm cho người học biết thêm, mà quan trọng hơn phải giúp họ làm tốt hơn.
Đặc biệt, theo TS. Đặng Vũ Cảnh Linh, chuyển đổi số không nên được hiểu đơn giản là bổ sung thêm kiến thức và kỹ năng sử dụng công nghệ. Sâu xa hơn, đó còn là sự chuyển đổi về tư duy, phương thức làm việc và văn hóa của người cán bộ. Trước đây, nói đến tuyên truyền, vận động thường gắn với hình ảnh cán bộ đi từng ngõ, đến từng phố, từng thôn xóm, gặp gỡ trực tiếp từng người dân. Nhưng hôm nay, một bộ phận ngày càng lớn người dân đồng thời là công dân số, bởi vậy, người cán bộ vừa phải gần dân trong đời sống thực, vừa phải biết tiếp cận, lắng nghe, tuyên truyền và vận động công dân trên không gian số.
Từ cách tiếp cận đó, chương trình đào tạo, bồi dưỡng cần được xây dựng trên khung năng lực của từng nhóm cán bộ và vị trí việc làm, gắn với chuyển đổi số, với một phần nền tảng chung và những mô-đun linh hoạt. Thống nhất không có nghĩa là đồng nhất. Cùng một năng lực nhưng mức độ yêu cầu đối với cán bộ cơ sở, cán bộ cấp tỉnh hay cán bộ làm công tác tham mưu ở Trung ương phải khác nhau.
Theo TS. Đặng Vũ Cảnh Linh, một chương trình tốt không nhất thiết là chương trình có thật nhiều chuyên đề. Giá trị của chương trình nằm ở việc lựa chọn đúng những năng lực mà cán bộ cần, tổ chức được quá trình học để hình thành những năng lực ấy và cuối cùng chuyển hóa năng lực thành kết quả thực tiễn.
Các kết quả nghiên cứu, kinh nghiệm thực tiễn và ý kiến trao đổi tại Hội thảo sẽ được Ban Chủ nhiệm nhiệm vụ tiếp tục tổng hợp, lựa chọn và chuyển hóa thành những luận cứ cho việc hoàn thiện chương trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ đoàn thể và hội quần chúng. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là xây dựng thêm một chương trình đào tạo mà là góp phần hình thành đội ngũ cán bộ có năng lực thực tiễn, làm được việc, biết tự học, đổi mới và thích ứng liên tục, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu, nhiệm vụ công tác trong tình hình mới.
Trong bối cảnh tổ chức bộ máy tiếp tục được sắp xếp, mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào vận hành, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo ngày càng tác động sâu đến phương thức tổ chức và thực hiện công việc, một câu hỏi xuyên suốt được đặt ra là: người cán bộ đoàn thể và hội quần chúng hôm nay cần những năng lực gì và chương trình đào tạo phải thay đổi như thế nào để thực sự đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ?
Đào tạo phải bắt đầu từ những năng lực công việc đòi hỏi
Phát biểu khai mạc Hội thảo, TS. Nguyễn Mạnh Hải, Phó Giám đốc Học viện Chính trị khu vực III nhấn mạnh vị trí đặc biệt của đội ngũ cán bộ đoàn thể và hội quần chúng. Đây là lực lượng trực tiếp đưa chủ trương, đường lối, chính sách đến với Nhân dân, tổ chức các phong trào xã hội, đồng thời tiếp nhận, tổng hợp và phản ánh tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân.
Đáng chú ý, TS. Nguyễn Mạnh Hải cho rằng trong cấu trúc năng lực của cán bộ cần đặc biệt quan tâm đến tầng năng lực tự học. Kiến thức, công nghệ và yêu cầu công việc thay đổi nhanh đến mức không một chương trình đào tạo nào có thể cung cấp một lần cho cả quá trình công tác. Bởi vậy, bên cạnh những kiến thức và kỹ năng cần thiết, cán bộ phải hình thành khả năng tự tìm kiếm tri thức, cập nhật thông tin, tự điều chỉnh và phát triển năng lực của mình. Đào tạo vì thế không chỉ trao cho người học những gì cần biết hôm nay mà phải tạo khả năng để họ tiếp tục học và thích ứng với những yêu cầu của ngày mai.
Trong báo cáo đề dẫn, ThS. Lê Thị Thu Hương, Trưởng khoa Công tác Đoàn thể và Hội quần chúng, Viện Đào tạo, Bồi dưỡng cán bộ và Nghiên cứu khoa học, Chủ nhiệm nhiệm vụ, cho rằng những biến đổi của tổ chức bộ máy, cơ cấu xã hội và môi trường hoạt động đang đặt chương trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trước yêu cầu phải đổi mới từ cách tiếp cận.
Nếu trước đây cán bộ đoàn thể chủ yếu được nhìn nhận qua năng lực tuyên truyền, vận động, tổ chức phong trào thì hiện nay phạm vi công việc rộng hơn, tính tích hợp cao hơn và yêu cầu chuyên nghiệp ngày càng rõ. Theo ThS. Lê Thị Thu Hương, đổi mới chương trình không thể chỉ là bổ sung thêm một số chuyên đề mới mà cần chuyển mạnh sang tiếp cận năng lực, xác định rõ người học sau khóa đào tạo phải làm được gì, ở mức độ nào và đáp ứng yêu cầu nào của vị trí công việc. Chương trình vừa phải có những năng lực nền tảng chung của cán bộ đoàn thể, vừa có các mô-đun phù hợp với đặc thù từng tổ chức, từng cấp và từng nhóm chức danh.
Từ thực tiễn của một địa phương vừa trải qua những thay đổi lớn về địa giới, tổ chức và phương thức hoạt động, bà Nguyễn Thị Thu Lan, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đà Nẵng, nhấn mạnh yêu cầu thu hẹp khoảng cách giữa chương trình đào tạo với những công việc mà cán bộ đang phải giải quyết hằng ngày.
Sau sắp xếp, địa bàn rộng hơn, nhiệm vụ tích hợp nhiều hơn, đối tượng vận động đa dạng hơn. Cán bộ Mặt trận và các đoàn thể không chỉ cần nắm chắc nghiệp vụ mà phải có khả năng xử lý những vấn đề rất cụ thể tại cơ sở, từ tuyên truyền, vận động, nắm bắt tình hình Nhân dân đến phối hợp các lực lượng, xử lý tình huống và giải quyết những vấn đề phát sinh trong cộng đồng. Điều đó đặt ra yêu cầu đào tạo phải xuất phát từ công việc thực tế. Mục tiêu không phải để cán bộ hoàn thành thêm một khóa học hay có thêm một chứng chỉ, mà phải giúp họ làm việc tốt hơn, xử lý vấn đề tốt hơn và phục vụ Nhân dân hiệu quả hơn.
Phân tầng chương trình, đổi mới phương pháp và đưa công việc thật vào lớp học
Một trong những vấn đề nhận được nhiều sự quan tâm tại Hội thảo là cách tổ chức nội dung và cấu trúc chương trình sao cho vừa bảo đảm tính thống nhất, vừa phù hợp với sự khác biệt giữa các nhóm cán bộ.
PGS.TS Lê Thị Hồng Phương cho rằng chương trình đào tạo không nên được thiết kế theo một mặt bằng đồng nhất cho tất cả đối tượng mà cần có sự phân tầng. Cán bộ ở các cấp, các vị trí việc làm và những mức độ trách nhiệm khác nhau phải được đào tạo ở những mức độ năng lực khác nhau.
Theo cách tiếp cận này, chương trình có thể hình thành tầng kiến thức và năng lực nền tảng chung, tiếp đó là tầng nghiệp vụ gắn với từng tổ chức, từng chức danh và vị trí việc làm, đồng thời có những nội dung chuyên sâu dành cho cán bộ lãnh đạo, quản lý hoặc những nhóm thực hiện các nhiệm vụ đặc thù. Phân tầng không đơn giản là chia chương trình thành các cấp độ mà quan trọng hơn là xác định được chuẩn đầu ra và mức độ thành thạo tương ứng với từng nhóm cán bộ.
Từ một góc độ khác, PGS.TS Nguyễn Thị Hằng Phương đề xuất cần đưa những phương pháp và năng lực của công tác xã hội vào khung năng lực cán bộ đoàn thể và hội quần chúng. Cán bộ đoàn thể hằng ngày làm việc trực tiếp với cá nhân, gia đình, các nhóm xã hội và cộng đồng, tiếp xúc với những hoàn cảnh khó khăn, những vấn đề về tâm lý, quan hệ xã hội, xung đột, khủng hoảng hoặc nhu cầu cần hỗ trợ. Đưa công tác xã hội vào khung năng lực không làm thay đổi chức năng của các đoàn thể mà giúp hoạt động vận động quần chúng trở nên chuyên nghiệp và sát hơn với nhu cầu thực tế của người dân.
Từ góc độ của một đơn vị trực tiếp thực hiện nhiệm vụ đào tạo, bà Lê Thị Thanh Tâm, Phó Giám đốc Phân viện Miền Trung - Tây Nguyên, Viện Đào tạo, Bồi dưỡng cán bộ và Nghiên cứu khoa học, cho rằng cùng với đổi mới chương trình phải đổi mới mạnh mẽ cách dạy và cách học. Nếu nội dung mới nhưng phương pháp vẫn chủ yếu là giảng viên nói, học viên nghe thì khó có thể tạo ra chuyển biến thực chất về năng lực. Chất lượng đào tạo phụ thuộc đồng thời vào đội ngũ giảng viên, giáo trình - học liệu và phương pháp tổ chức học tập. Đặc biệt, cần tăng tỷ trọng thực hành trong chương trình. Người học phải được trực tiếp xây dựng kế hoạch, xử lý tình huống, thiết kế sản phẩm truyền thông, thực hành vận động, giải quyết một vấn đề cộng đồng hoặc sử dụng các công cụ số phục vụ công việc. Khi đó, lớp học mới thực sự trở thành nơi hình thành năng lực chứ không chỉ truyền đạt kiến thức.
Từ thực tiễn hoạt động của Hội Nông dân, bà Lê Thị Minh Tâm, Thành ủy viên, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đà Nẵng, Chủ tịch Hội Nông dân thành phố, cho biết sau quá trình sắp xếp tổ chức, phạm vi địa bàn và số lượng hội viên tăng lên, trong khi điều kiện hoạt động giữa đô thị, nông thôn, miền núi, vùng sâu, vùng xa có nhiều khác biệt.
Thực tế đó cho thấy đào tạo cán bộ Hội Nông dân phải sát hơn với từng nhóm đối tượng và địa bàn, tập trung vào những năng lực trực tiếp phục vụ công việc như vận động nông dân, tổ chức phong trào, hỗ trợ sinh kế, kết nối nguồn lực, chuyển giao khoa học - công nghệ, phát triển kinh tế tập thể, nắm bắt và xử lý những vấn đề phát sinh ở nông thôn. Kinh nghiệm thực tiễn của Hội Nông dân cũng cho thấy chương trình càng gắn với nhu cầu thật của hội viên và các vấn đề cụ thể của địa bàn thì hiệu quả bồi dưỡng càng rõ.
Cùng chia sẻ từ thực tiễn của một tổ chức có lực lượng trẻ và môi trường hoạt động thay đổi rất nhanh, ông Nguyễn Bá Duân, Phó Bí thư Thành đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên thành phố Đà Nẵng, nhấn mạnh thanh niên phải là lực lượng tiên phong trong chuyển đổi số, vì vậy cán bộ Đoàn càng phải đi trước một bước về năng lực số.
Theo ông Nguyễn Bá Duân, chuyển đổi số không còn là một nội dung bổ trợ mà đã trở thành một phần của phương thức tổ chức hoạt động Đoàn và tập hợp thanh niên. Cán bộ Đoàn phải biết sử dụng nền tảng số, khai thác dữ liệu, truyền thông trên mạng xã hội, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, tổ chức các hoạt động trực tuyến và tiếp cận thanh niên trong những không gian số mà họ đang hiện diện.
Do đó, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ Đoàn trong giai đoạn tới cần tập trung mạnh hơn vào chuyển đổi số, không chỉ ở kỹ năng sử dụng công cụ mà cả khả năng tổ chức phong trào, quản trị thông tin, phân tích dữ liệu và sáng tạo các phương thức tập hợp thanh niên trên nền tảng số. Với đặc trưng tuổi trẻ, cán bộ Đoàn không chỉ cần “thích ứng” với công nghệ mà phải hướng tới làm chủ và tiên phong ứng dụng công nghệ trong hoạt động đoàn thể.
Những kinh nghiệm từ Hội Nông dân và Đoàn Thanh niên cho thấy cùng là cán bộ đoàn thể nhưng yêu cầu năng lực có những điểm rất khác nhau. Chính vì vậy, xây dựng một khung năng lực chung là cần thiết, nhưng chương trình phải có đủ độ mở để phát triển những năng lực đặc thù của từng tổ chức.
Từ đào tạo kiến thức đến hình thành khung năng lực thích ứng
Phát biểu kết luận Hội thảo, TS. Đặng Vũ Cảnh Linh, Phó Viện trưởng Viện Đào tạo, Bồi dưỡng cán bộ và Nghiên cứu khoa học, cho rằng giá trị quan trọng của Hội thảo không chỉ nằm ở các tham luận khoa học mà còn ở những kinh nghiệm thực tiễn phong phú của từng tổ chức, địa phương và cơ sở đào tạo.
Mặt trận, Đoàn Thanh niên, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Nông dân, Công đoàn, Hội Cựu chiến binh cùng các hội quần chúng đều đã có quá trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, hình thành những mô hình, phương pháp và kinh nghiệm riêng. Đây chính là nguồn tri thức thực tiễn quan trọng cần được tổng kết, chia sẻ và chuyển hóa thành nội dung của chương trình đào tạo.
Theo TS. Đặng Vũ Cảnh Linh, việc xây dựng chương trình không nhất thiết phải bắt đầu lại từ đầu ở từng tổ chức. Kinh nghiệm đào tạo của đoàn thể này có thể trở thành bài học cho đoàn thể khác. Kinh nghiệm chuyển đổi số và tiếp cận thanh niên của Đoàn Thanh niên, cách tiếp cận gia đình và cộng đồng của Hội Phụ nữ, kinh nghiệm hỗ trợ sản xuất, sinh kế và vận động nông dân của Hội Nông dân, hay kinh nghiệm giám sát, phản biện và tập hợp Nhân dân của Mặt trận đều có thể được nghiên cứu, chuẩn hóa thành các mô-đun, tình huống và học liệu có giá trị chung.
Chính những trao đổi thực tiễn tại Hội thảo là một cơ sở quan trọng để Ban Chủ nhiệm tiếp tục xây dựng chương trình. Một chương trình tốt phải biết kết tinh tri thức khoa học với kinh nghiệm đã được kiểm nghiệm trong thực tế, đồng thời tạo được cơ chế để các đoàn thể học hỏi kinh nghiệm đào tạo, bồi dưỡng lẫn nhau.
Từ đó, theo TS. Đặng Vũ Cảnh Linh, thay vì bắt đầu bằng câu hỏi “cần dạy thêm những kiến thức gì?”, việc xây dựng chương trình nên bắt đầu từ câu hỏi thực chất hơn: “Sau khóa học, người cán bộ phải làm được việc gì tốt hơn so với trước khi đi học?” Một chương trình tốt không chỉ làm cho người học biết thêm, mà quan trọng hơn phải giúp họ làm tốt hơn.
Đặc biệt, theo TS. Đặng Vũ Cảnh Linh, chuyển đổi số không nên được hiểu đơn giản là bổ sung thêm kiến thức và kỹ năng sử dụng công nghệ. Sâu xa hơn, đó còn là sự chuyển đổi về tư duy, phương thức làm việc và văn hóa của người cán bộ. Trước đây, nói đến tuyên truyền, vận động thường gắn với hình ảnh cán bộ đi từng ngõ, đến từng phố, từng thôn xóm, gặp gỡ trực tiếp từng người dân. Nhưng hôm nay, một bộ phận ngày càng lớn người dân đồng thời là công dân số, bởi vậy, người cán bộ vừa phải gần dân trong đời sống thực, vừa phải biết tiếp cận, lắng nghe, tuyên truyền và vận động công dân trên không gian số.
Từ cách tiếp cận đó, chương trình đào tạo, bồi dưỡng cần được xây dựng trên khung năng lực của từng nhóm cán bộ và vị trí việc làm, gắn với chuyển đổi số, với một phần nền tảng chung và những mô-đun linh hoạt. Thống nhất không có nghĩa là đồng nhất. Cùng một năng lực nhưng mức độ yêu cầu đối với cán bộ cơ sở, cán bộ cấp tỉnh hay cán bộ làm công tác tham mưu ở Trung ương phải khác nhau.
Theo TS. Đặng Vũ Cảnh Linh, một chương trình tốt không nhất thiết là chương trình có thật nhiều chuyên đề. Giá trị của chương trình nằm ở việc lựa chọn đúng những năng lực mà cán bộ cần, tổ chức được quá trình học để hình thành những năng lực ấy và cuối cùng chuyển hóa năng lực thành kết quả thực tiễn.
Các kết quả nghiên cứu, kinh nghiệm thực tiễn và ý kiến trao đổi tại Hội thảo sẽ được Ban Chủ nhiệm nhiệm vụ tiếp tục tổng hợp, lựa chọn và chuyển hóa thành những luận cứ cho việc hoàn thiện chương trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ đoàn thể và hội quần chúng. Mục tiêu cuối cùng không chỉ là xây dựng thêm một chương trình đào tạo mà là góp phần hình thành đội ngũ cán bộ có năng lực thực tiễn, làm được việc, biết tự học, đổi mới và thích ứng liên tục, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu, nhiệm vụ công tác trong tình hình mới.