DẤU CHÂN NGƯỜI ĐI TRƯỚC - HÀNH TRANG CHO THẾ HỆ HÔM NAY
- Thứ hai - 27/07/2026 00:10
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Đồng chí Hà Thị Nga, Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký viếng các Anh hùng liệt sỹ
Bản hùng ca bi tráng và sứ mệnh tiếp nối của thế hệ hôm nay
Mỗi độ tháng Bảy về, trong sâu thẳm tâm thức người Việt Nam lại dâng lên những xúc cảm thiêng liêng về Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27/7. Đó không chỉ là một ngày tưởng niệm, mà còn là một khoảng lặng để mỗi người dân đất Việt cúi đầu tri ân những thế hệ đã ngã xuống, đã hy sinh một phần thân thể, tuổi trẻ và cả cuộc đời mình cho độc lập, tự do của Tổ quốc.
Trong dòng chảy lịch sử dân tộc, có những trang sử được viết bằng hòa bình, nhưng cũng có những trang sử phải khắc bằng máu xương, nước mắt và sự hy sinh thầm lặng của hàng triệu con người. Thế hệ cha anh đã đi qua những năm tháng chiến tranh khốc liệt nhất, nơi ranh giới giữa sự sống và cái chết chỉ trong gang tấc, nơi mỗi lựa chọn đều gắn với vận mệnh của dân tộc. Từ chính những năm tháng ấy, một bản hùng ca bi tráng đã được viết nên - bản hùng ca của lòng yêu nước, của ý chí độc lập, tự chủ và khát vọng thống nhất non sông. Trong bản hùng ca ấy, có những người đã mãi mãi dừng lại ở tuổi đôi mươi, có những gia đình mang nỗi đau không thể bù đắp, có những người mẹ hóa đá chờ con, có những người vợ mỏi mòn chờ chồng trong khói lửa chiến tranh. Nhưng chính từ những mất mát lớn lao ấy, dân tộc Việt Nam đã đứng dậy, vượt qua chiến tranh bằng ý chí kiên cường, để đi đến ngày toàn thắng mùa Xuân năm 1975 - ngày non sông thu về một mối, đất nước bước vào kỷ nguyên hòa bình và phát triển.
Bài học lớn về độc lập, tự chủ từ một thời khói lửa
Tác giả viếng nghĩa trang Đường 9- Quảng Trị
Bài học lớn nhất mà lịch sử để lại không chỉ là chiến thắng, mà là tinh thần độc lập, tự chủ - sợi chỉ đỏ xuyên suốt toàn bộ cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Đó là bản lĩnh kiên định mục tiêu giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước trong hoàn cảnh vô cùng gian khó; là sự sáng tạo trong đường lối, trong tổ chức lực lượng, trong phương thức đấu tranh. Đó cũng là khả năng biến sức mạnh tinh thần thành sức mạnh vật chất, biến khát vọng chính nghĩa thành hành động cách mạng cụ thể.
Từ chiến trường đến hậu phương, từ miền Bắc đến miền Nam, từ quân đội đến nhân dân, tất cả hòa thành một khối thống nhất. Miền Bắc trở thành hậu phương lớn, vừa sản xuất, vừa chiến đấu, vừa chi viện cho tiền tuyến. Miền Nam là tiền tuyến lớn, nơi ý chí con người được thử thách đến tận cùng. Chính sự kết hợp ấy đã tạo nên sức mạnh không gì có thể khuất phục. Độc lập, tự chủ vì thế không chỉ là một nguyên tắc chính trị, mà còn là một giá trị sống còn của dân tộc Việt Nam - giá trị đã được kiểm nghiệm bằng máu, bằng lửa, bằng sự hy sinh của cả một thế hệ.
Tiếng hát của một thế hệ không chịu khuất phục
Trong những năm tháng ấy, giữa lòng đô thị miền Nam, một hình thức đấu tranh đặc biệt đã ra đời: đấu tranh bằng văn hóa và âm nhạc. Phong trào “Hát cho đồng bào tôi nghe” không chỉ là một hoạt động nghệ thuật, mà trở thành một mặt trận tinh thần của học sinh, sinh viên.
Những tà áo trắng trên giảng đường đã biến lời ca tiếng hát thành tiếng nói của lòng yêu nước. Những ca khúc như “Dậy mà đi”, “Hát trên đường tranh đấu”, “Tổ quốc ơi ta đã nghe” không chỉ vang lên trong hội trường mà còn vang trên đường phố, trong những cuộc xuống đường, trong phong trào đấu tranh đòi hòa bình, độc lập. Tiếng hát ấy đã vượt qua mọi rào cản, đi qua khói lựu đạn cay, qua dùi cui đàn áp, thậm chí vang lên trong cả nhà tù. Ở nơi tưởng như chỉ có tuyệt vọng, âm nhạc lại trở thành sức mạnh tinh thần giúp con người giữ vững niềm tin, biến ngục tù thành một mặt trận khác của lòng yêu nước.
Trong dòng chảy ấy, nhạc sĩ Nguyễn Tuấn Kiệt là một trong những gương mặt tiêu biểu. Từ những trải nghiệm đau thương của chiến tranh, ông đã chọn âm nhạc như một cách thức đấu tranh, như một lời thức tỉnh lương tri. Những ca khúc của ông cùng phong trào “Hát cho đồng bào tôi nghe” đã góp phần khơi dậy tinh thần yêu nước, ý chí phản kháng và khát vọng hòa bình của cả một thế hệ. Ngay cả trong những năm tháng bị giam cầm nơi “địa ngục trần gian” Côn Đảo, ông vẫn sáng tác, vẫn giữ niềm tin vào ngày đất nước thống nhất. Ở đó, xiềng xích có thể trói buộc thân thể, nhưng không thể giam giữ được lý tưởng.
Những tình yêu đi qua lằn ranh sinh tử
Bản hùng ca của dân tộc không chỉ được viết nên bằng những trận đánh oanh liệt, những chiến công vang dội hay những hy sinh anh dũng trên chiến trường. Ẩn sâu trong những trang sử hào hùng ấy còn có những câu chuyện tình yêu thấm đẫm nước mắt, nơi con người đã yêu nhau bằng tất cả niềm tin và sự thủy chung, ngay giữa ranh giới mong manh của sự sống và cái chết.
Câu chuyện về ông Lê Hồng Tư và bà Nguyễn Thị Châu trong tác phẩm Lời tựa một tình yêu của nhà báo, nhà văn Trần Mai Hạnh là một minh chứng xúc động cho sức mạnh phi thường ấy. Tình yêu của họ không nảy nở giữa những ngày tháng bình yên, mà được thử thách và khẳng định trong những năm đất nước chìm trong khói lửa chiến tranh. Giữa bến xe Biên Hòa, trong bối cảnh chia cắt khắc nghiệt của dân tộc, hai con người trẻ tuổi đã tìm thấy ở nhau không chỉ tình yêu đôi lứa mà còn là sự đồng điệu về lý tưởng, về khát vọng độc lập và tự do cho Tổ quốc.
Rồi chiến tranh cuốn họ vào những ngả đường nghiệt ngã. Người ở lại mang theo nỗi nhớ khôn nguôi, người bước vào ngục tù với bản án tử hình luôn lơ lửng trên đầu. Mỗi ngày trôi qua là một ngày đối diện với nỗi lo sợ về cuộc chia ly vĩnh viễn. Không ai biết ngày mai sẽ ra sao, không ai dám chắc sẽ còn cơ hội gặp lại. Thế nhưng chính trong hoàn cảnh tưởng chừng tuyệt vọng ấy, tình yêu lại tỏa sáng rực rỡ nhất.
Những lá thư bí mật vượt qua hàng rào nhà giam, vượt qua sự kiểm soát khắc nghiệt của kẻ thù, trở thành sợi dây mong manh nhưng bền bỉ nối hai trái tim. Trong từng dòng chữ là nỗi nhớ thương nghẹn ngào, là những lời động viên được viết bằng cả nước mắt và niềm tin. Có những đêm dài trong ngục tối, người tù cách mạng ôm chặt lá thư người yêu như ôm lấy hơi ấm của cuộc sống. Có những ngày tháng mỏi mòn chờ đợi, người con gái sống trong nỗi thấp thỏm khôn nguôi, vừa hy vọng vừa sợ hãi trước tin dữ có thể đến bất cứ lúc nào.
Tình yêu ấy đã vượt lên trên những rung động riêng tư của hai con người. Nó hòa quyện với tình yêu đất nước, với niềm tin vào ngày chiến thắng. Chính tình yêu đã trở thành điểm tựa tinh thần giúp họ đứng vững trước đòn roi, trước nhà tù, trước cả bản án tử hình. Giữa nơi sự sống và cái chết chỉ cách nhau một sợi chỉ mong manh, họ vẫn lựa chọn tin tưởng, chờ đợi và yêu thương.
Những câu chuyện như thế khiến chúng ta hiểu rằng lịch sử dân tộc không chỉ được viết bằng máu và chiến công, mà còn được viết bằng những giọt nước mắt lặng thầm, bằng những tháng năm đợi chờ khắc khoải, bằng lòng thủy chung son sắt của những con người bình dị. Chính những tình yêu đi qua lằn ranh sinh tử ấy đã làm nên vẻ đẹp nhân văn sâu sắc của dân tộc Việt Nam - một vẻ đẹp khiến mỗi thế hệ hôm nay không khỏi xúc động, biết ơn và trân trọng.
Tri ân không chỉ để nhớ - mà để tiếp nối
Ngày hôm nay, khi đất nước đã đi qua chiến tranh, giành lại độc lập, thống nhất và đang bước vào giai đoạn phát triển, hội nhập sâu rộng với thế giới, chúng ta càng có điều kiện để nhìn lại lịch sử bằng một tâm thế đầy đủ và thấu cảm hơn. Chính trong sự bình yên của hiện tại, chúng ta càng thấm thía sâu sắc giá trị của những hy sinh đã làm nên nền tảng cho hôm nay.
Tri ân, vì thế, không thể chỉ dừng lại ở những vòng hoa đặt xuống, những nén hương tưởng niệm hay những phút mặc niệm trang nghiêm. Những nghi lễ ấy là cần thiết, nhưng chưa đủ. Tri ân sâu sắc nhất không nằm ở hình thức, mà nằm ở cách chúng ta sống, cách chúng ta lựa chọn, cách chúng ta hành động mỗi ngày để không phụ những người đã nằm xuống vì Tổ quốc. Bởi lẽ, độc lập không tự nhiên mà có, hòa bình không phải là trạng thái bất biến. Đó là thành quả được đánh đổi bằng máu xương của nhiều thế hệ, và cũng là giá trị luôn cần được gìn giữ, củng cố và bảo vệ trong từng bước đi của đất nước hôm nay.
Nếu thế hệ cha anh đã giữ vững độc lập bằng ý chí kiên cường, bằng sự hy sinh không tiếc tuổi xuân và cả sinh mạng, thì thế hệ hôm nay phải tiếp nối sự nghiệp ấy bằng trí tuệ, bằng bản lĩnh, bằng nội lực quốc gia ngày càng vững mạnh. Nếu cha anh đã đi qua chiến tranh để giành lấy hòa bình, thì chúng ta có trách nhiệm đi qua những thách thức mới của thời đại - thách thức của cạnh tranh toàn cầu, của chuyển đổi số, của biến động kinh tế - để giữ gìn và phát triển nền hòa bình ấy một cách bền vững, tự chủ và lâu dài.
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, độc lập không chỉ được hiểu là chủ quyền lãnh thổ, mà còn là năng lực tự quyết về con đường phát triển, là khả năng làm chủ tri thức, khoa học - công nghệ, là sức mạnh của nền kinh tế, của thể chế và của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Đó là dạng thức mới của độc lập, đòi hỏi một thế hệ mới có tư duy mới, hành động mới và trách nhiệm lớn hơn.
Vì vậy, mỗi người trẻ hôm nay, bằng việc học tập nghiêm túc hơn, lao động trách nhiệm hơn, sống tử tế hơn và dám dấn thân nhiều hơn vì cộng đồng, chính là đang góp phần giữ gìn thành quả mà cha anh đã đánh đổi bằng cả cuộc đời mình. Không có hành động nào nhỏ bé nếu nó được đặt trong mạch tiếp nối của lịch sử. Không có nỗ lực nào vô nghĩa nếu nó góp phần làm đất nước tốt đẹp hơn.
Tri ân, suy cho cùng, chính là khi chúng ta không đứng ngoài lịch sử, mà tiếp tục viết tiếp lịch sử ấy bằng chính cuộc sống của mình - một cuộc sống có trách nhiệm, có lý tưởng và có khát vọng vươn lên vì một Việt Nam phồn vinh, hùng cường và nhân ái. Bản hùng ca bi tráng của thế hệ đi trước sẽ không bao giờ dừng lại ở quá khứ, nếu hôm nay chúng ta biết tiếp tục viết tiếp bằng khát vọng phát triển đất nước, bằng ý chí vươn lên không ngừng và bằng sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Những hy sinh không thể đo đếm bằng con số, những mất mát không thể gọi thành tên, nhưng tất cả đã hóa thành nền tảng tinh thần vững chắc để dân tộc Việt Nam đi qua chiến tranh, đứng vững trong hòa bình và tự tin bước vào tương lai.
Một Việt Nam hòa bình, thống nhất, phồn vinh và hạnh phúc không chỉ là mục tiêu phát triển, mà còn là lời tri ân sâu sắc nhất, trọn vẹn nhất gửi tới những người đã ngã xuống vì Tổ quốc. Bởi không có sự tri ân nào lớn hơn việc xây dựng một đất nước xứng đáng với sự hy sinh của các thế hệ cha anh.
Trong tháng Bảy tri ân, khi những ngọn nến được thắp lên ở các nghĩa trang liệt sĩ trên khắp mọi miền đất nước, đó không chỉ là ánh sáng của ký ức, mà còn là ánh sáng của trách nhiệm, của niềm tin và của sự tiếp nối. Ánh sáng ấy nhắc nhở mỗi chúng ta rằng: phía sau hòa bình hôm nay là máu xương của quá khứ, và phía trước tương lai của dân tộc chính là trách nhiệm của thế hệ hôm nay - trách nhiệm phải sống xứng đáng, phải hành động xứng đáng và phải tiếp tục viết tiếp những dấu chân còn dang dở của những người đi trước./.